Steun aan Hadija! Dit gaat niet alleen over een hoofddoek

Sinds dit schooljaar geldt in de provinciale scholen van Oost-Vlaanderen een verbod op zichtbare religieuze en politieke symbolen voor zowel personeel als leerlingen. HadijaAmajoud, die sinds 2022 mét hoofddoek lesgaf op een provinciale school voor buitengewoon onderwijs in Assenede, weigerde haar hoofddoek af te doen. Daarop startte het provinciebestuur een tuchtprocedure, die uiteindelijk leidde tot haar ontslag.

De houding van Hadija verdient daarom onze volledige steun. Zij functioneerde als leerkracht, maar weigerde haar religieuze overtuiging onder politieke druk opzij te zetten. Zij koos ervoor haar principes niet ondergeschikt te maken aan carrière of inkomen en bleef vasthouden aan haar hoofddoek.

De aanval op de hoofddoek wordt gerechtvaardigd met het argument dat zichtbare religieuze uitingen zouden indruisen tegen de zogenaamde seculiere neutraliteitsnorm. Maar juist met haar ontslag legt België de bijl aan de wortel van het eigen seculiere ‘vrijheidsbegrip’. Over welke vrijheid spreekt men eigenlijk wanneer een vrouw die zich vanuit haar religieuze overtuiging op een bepaalde manier kleedt, wordt gedwongen die kleding af te leggen om haar beroep te kunnen uitoefenen?

Religie mag bestaan, maar dan het liefst onzichtbaar. Zeker wanneer het gaat om zichtbare uitingen van de islam, zien we keer op keer dat deze onder druk komen te staan. Zodra de islamitische tekenen zichtbaar aanwezig zijn in het onderwijs, bij de overheid of binnen publieke functies, verandert ‘vrijheid’ plotseling in een discussie over neutraliteit, regels en verboden.

Het zogenaamde ‘neutraliteitsprincipe’ geldt in werkelijkheid vooral voor gelijkgestemden: zolang men zich binnen de grenzen van de seculiere norm beweegt. Daarmee wordt neutraliteit een politiek instrument waarmee die norm “als vanzelfsprekend” wordt opgelegd en zichtbare islamitische uitingen steeds verder worden beperkt of verboden.

Dat is precies waarom deze zaak slechts een uiting is van een veel groter probleem. In Europa zien we al jaren hoe de ruimte voor een zichtbare islamitische identiteit stapsgewijs wordt ingeperkt: bij politieagenten, boa’s, leerkrachten, leerlingen en binnen andere publieke functies. Deze beperkingen worden telkens verpakt in juridische en bestuurlijke termen als ‘neutraliteit’, ‘professionaliteit’ en ‘gelijke behandeling’, waardoor uitsluiting een schijn van redelijkheid en legitimiteit krijgt. Maar wanneer deze maatregelen naast elkaar worden gelegd, tekent zich een duidelijk patroon af: het samen leven wordt steeds vaker afhankelijk gemaakt van de bereidheid om de zichtbaarheid van de islamitische identiteit op te geven.

Dit is wat assimilatie in de praktijk betekent. Samenleven wordt slechts geaccepteerd onder de voorwaarde dat moslims zich steeds verder aanpassen aan de dominante seculiere norm: denken zoals zij denken, leven zoals zij leven en zichtbare onderdelen van de eigen islamitische identiteit steeds verder naar de achtergrond verdringen.

Haar zaak is tegelijkertijd een waarschuwing voor Nederland. De zogenaamde ‘vrijheden’ verdwijnen niet in één grote stap. Zij worden uitgehold door een opeenvolging van beperkingen en uitzonderingen, totdat uitsluiting als normaal beleid wordt geaccepteerd.

Wie iedere afzonderlijke beperking als klein en onschuldig accepteert, kan uiteindelijk terechtkomen in een samenleving waarin de ruimte om zichtbaar moslim te zijn, juridisch en maatschappelijk steeds verder wordt teruggedrongen.

Namens de moslimgemeenschap zouden wij daarom duidelijk onze steun aan Hadija moeten uitspreken en haar ontslag als onterecht moeten benoemen. Tegelijkertijd moet deze zaak ons alert maken op de bredere ontwikkeling die erachter schuilgaat, waarin de ruimte voor een zichtbare islamitische identiteit steeds verder wordt beperkt.

Okay Pala Mediawoordvoerder Hizb ut Tahrir Nederland